Anayasa için ince formüller

ABDULLAH KARAKUŞ Ankara

Anayasa değişikliği için harekete geçen Ak Parti, bir formül üzerinde çalışıyor. Haftaya Meclis’e gelmesi beklenen pakette, yargı reformunun yanı sıra ‘memura toplu sözleşme hakkı’, ‘ombudsmanlık’ , ‘kadın ve çocuklara pozitif ayrımcılık’ gibi düzenlemeler var

Ergenekon, Balyoz ve Erzincan operasyonları nedeniyle asker ve yargıyla gerginlik yaşayan, açılması muhtemel yeni bir kapatma davasının baskısını da üzerinde hisseden hükümet, anayasada radikal değişiklikler yapabilmek için ince hesaplara girdi. Büyük tartışma yaratabilecek paketi gelecek hafta TBMM’ye taşıması beklenen hükümet, parti kapatmayı zorlaştırmayı ve HSYK’nın yapısını bütünüyle değiştirmeyi tasarlıyor. Anayasayı referanduma gitmeden değiştirmeye yetecek kadar milletvekili olmayan Ak Parti, ilk etapta muhalefet partilerinden destek isteyecek. İktidarın muhalefeti, pakete koymayı planladığı “Türkiye milletvekilliği” gibi bazı düzenlemelerle ikna etmeye çalışacağı belirtiliyor. Muhalefetin buna rağmen destek vermemesi halinde ise paket referanduma gidecek. Referandum sürecini 60 güne indiren kanun teklifini bu hafta yasalaştırması beklenen Ak Parti, son sözün sandıkta söylenecek olması ihtimaline karşılık pakete, memurların sendikal hakları, kadın ve çocuk hakları, ombudsmanlık gibi düzenlemeleri de koymaya hazırlanıyor. Referanduma sunulan paketlerin, hukukçuların itirazına rağmen madde madde değil bütün halinde oylandığını göz önüne alan hükümet, böylece halka yargının yeniden düzenlenmesini değil, AB’nin hedef alındığı propagandasını yapma imkanı bulacak. Dokunulmazlıklarla ilgili düzenlemenin ise pakette yer alması beklenmiyor.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatı doğrultusunda anayasa değişikliği paketi üzerinde çalışan Ak Parti hukukçuları, çalışmalarda son aşamaya geldi. Ak Parti Grup Başkan Vekili Bekir Bozdağ, dün Başbakanlık’a giderek paketle ilgili çalışmalara katıldı. 10 maddeden oluşması beklenen paketin, cuma günü yapılacak Ak Parti MKYK toplantısında tartışılacağı ve son şeklinin verileceği öğrenildi.

Önce TBMM denenecek

Paketin gelecek hafta TBMM’ye sunularak tartışmaya açılacağı ve bu aşamada Ak Parti’nin muhalefetten destek isteyeceği öğrenildi. Referanduma gidilmeksizin anayasa değişikliği yapılabilmesi için, değişiklik tekliflerinin en az 367 oyla kabulü gerekiyor. Değişikliğin 330 – 367 aralığında kabul edilmesi halinde düzenleme referanduma taşınıyor. TBMM Başkanı dahil 337 milletvekili bulunan Ak Parti’nin ise, muhalefetten destek alamaması halinde paketi referanduma taşıması gerekecek.

Son karar Erdoğan’ın

Alınan bilgiye göre, Ak Parti paketi, bu hesapları da göz önünde bulundurarak hazırlıyor. İlk etapta muhalefetten destek arayışına girecek olan Ak Parti Türkiye milletvekili, milletvekillerinin dokunulmazlığa rağmen yargılanmalarının engellenmesi gibi düzenlemeleri pakete koyarak, tek amacının yargıyı yeniden düzenlemek olmadığı mesajını vermeyi planlıyor. Partilerden gelecek “dokunulmazlıkların bütünüyle kaldırılması, seçim barajının düşürülmesi” gibi istekler dışındaki anayasa değişikliği önerilerinden bir bölümü de pakete konulabilecek. Bu konulardaki son kararı Erdoğan verecek. Buna rağmen muhalefetin tatmin olmaması halinde, konuyu referanduma götürme kararlılığında olan hükümet, pakete halkın desteğini alabileceği düzenlemeler de koyuyor.

Madde madde oylanmıyor

Pakete “halkın desteğini alma” hedefiyle konulacağı belirtilen düzenlemelerin “memurların sendikal hakları”, “kadın ve çocuk hakları” olması bekleniyor. Referandumda, pakette yer alan düzenlemelerin ayrı ayrı değil bütün halinde oylanacak olması, Ak Parti’ye de propagandayı bu maddeleri öne çıkararak yapma imkânı verecek.
Hükümetin, referandum sürecini 120 günden 60 güne indiren kanun teklifini bu hafta yasalaştırması halinde de haziranda ya da temmuz başında referandum yapılacak.

‘Yargı ayağa kalkabilir’

Hükümetin asıl hedefi ise yargıyı yeniden şekillendiren düzenlemeleri yaşama geçirmek olacak. Parti kapatma davalarının TBMM onayıyla açılabilmesi, HSYK’nın ve Anayasa Mahkemesi’nin yapısı değiştirilerek üyelerinden bir bölümünün parlamento tarafından seçilmesi ve askeri yargının yetkilerinin sınırlandırılması, hükümetin en çok önem verdiği değişiklikler olarak gösteriliyor. CHP ve MHP’nin “destek şartı” olarak öne sürdüğü dokunulmazlıklar ise pakette yer almayacak.

İşte muhtemel değişiklikler

Şu anda üzerinde çalışılan, Ak Parti kulislerinde pakette yer alacağı belirtilen düzenlemeler şöyle:

HSYK’NIN YAPISI DEĞİŞECEK: Üye sayısı 7’den 21’e yükseltilecek, iki veya üç daireden oluşacak. Yargıtay ve Danıştay’ın dışında, HSYK’ya TBMM ve yerel mahkemeler de üye seçebilecek. Kurulun kararları yargı denetimine açılacak. Adalet Bakanı ve müsteşarı ise yine kurulda kalacak.

ANAYASA MAHKEMESİ: Pakete konulması halinde, Anayasa Mahkemesi’nin de üye sayısı artırılacak ve üyelerin bir bölümü TBMM tarafından seçilecek. Vatandaşlar, AİHM’ye olduğu gibi Yüksek Mahkeme’ye de bireysel başvuruda bulunabilecek.

ASKERE SİVİL YARGI: Askeri yargının askeri mahalde işlenen tüm suçlarda yetkili olduğu tanımı kalkacak.

PARTİ KAPATMA: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın, partilerin kapatılması istemiyle hazırladığı iddianameler TBMM’de oylanacak. Kabul edilen iddianame sonrası parti kapatma için Anayasa Mahkemesi üyelerinin en az dörtte üçünün oyu gerekecek.

YAŞ KARARLARI: Pakete, YAŞ kararlarının da yargı denetimine açılması konusunda düzenleme konulması bekleniyor.

SENDİKAL HAKLAR: Memurlara toplu sözleşme ve grev hakkı tanınacak.

TÜRKİYE MİLLETVEKİLLİĞİ: 550 milletvekilinden 100’ü “Türkiye milletvekili” sıfatını taşıyacak. Yüzde 10 barajını aşamayan partiler, bu yolla TBMM’de temsil edilebilecek. Yerel seçimler ilkbahardan sonbahara taşınacak.

“BDP’YE SELAM” DÜZENLEMESİ: Kapatılan DTP’nin milletvekillerinin dokunulmazlıklarına rağmen yargılanmalarına yol açan 14. madde değişecek.

ÖZEL HAYAT VE OMBUDSMANLIK: Kişisel verilerin korunması konusunda kapsamlı bir düzenleme yapılacak. Ombudsmanlık (kamu denetçiliği) sistemi getirilecek.

KADIN VE ÇOCUKLARA YÖNELİK DÜZENLEMELER: Kadınlara yönelik pozitif ayrımcılık içeren ve kadınları şiddetten koruyacak düzenleme yapılacak. Çocukların suça itilmesinin önlenmesi ve korumaya alınması konusunda anayasaya ilk kez hüküm konulacak.

REFORM PAKETİ: Hükümet, mart ayının sonunda, AB’yi ve demokratik açılımı hedef alan ve çeşitli kanunlarda değişiklik öngören kapsamlı bir reform paketini de TBMM’ye taşıyacak.

 HABER KAYNAĞI