SAYIN GÜL’ÜN SÖZÜ UZLAŞMA ZEMİNİ OLAMAZ

Anayasamızın 175. maddesine göre; Mecliste 330 ile 367 oy arasında bir oyla kabul edilen Anayasa değişiklikleri zorunlu olarak halkoylamasına sunulur. Cumhurbaşkanı 367 oyun üzerinde bir oy sayısıyla kabul edilen değişiklikleri de kısmen veya tamamen halkoylamasına sunabilir.

İktidardaki siyasi partinin, meclisteki diğer partilerle görüşmeden kendi gurubunda hazırladığı anayasa değişikliklerinin hiç olmazsa TBMM’deki görüşmeleri sırasında katkı verilebilmesi ve üzerinde uzlaşı sağlanabilecek maddelerin bu uzlaşıyla kabul edilebilmesi için, son günlerde kimi muhalefet partilerince Cumhurbaşkanına çağrılar yapılmaktadır. Bu çağrı, 367’nin üzerinde bir oyla kabul edilen anayasa değişikliklerine ilişkin maddeleri halkoylamasına sunmayacağını kamuoyuna açıklaması çağrısıdır.

Türk Hukuk Enstitüsü, Cumhurbaşkanının bu yöndeki beyanının, aşağıdaki nedenlerle, uzlaşmaya zemin teşkil edemeyeceğini düşünmektedir.

• Anayasa DeÄŸiÅŸiklik Paketinde Kanunun halkoylamasına sunulması halinde tümüyle oylanacağı açıkça yer almıştır.
• Yapılan kamuoyu yoklamalarında, kiÅŸilere anayasa deÄŸiÅŸtirilmeli mi diye sorulduÄŸunda %50’nin üzerinde bir oranla evet cevabı alınmakta, ancak müşahhas deÄŸiÅŸiklik önerileri, örneÄŸin Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun yapısı deÄŸiÅŸtirilmeli mi dendiÄŸinde bu oran düşmektedir.
• Ä°ktidar partisi bu gerçekten hareketle paketin tümünün halkoylamasına sunulmasını öngörmüştür. Hem istenilen deÄŸiÅŸiklikler gerçekleÅŸtirilecek, hem de genel seçim öncesi parti lehine kamuoyu desteÄŸi saÄŸlanacaktır. Paket sadece siyasi amaçları doÄŸrultusunda arzu ettikleri deÄŸiÅŸikliklerle sınırlı tutulmamış, Mecliste olmasa bile halkoylamasında demokratikleÅŸme, AB uyumu gibi propagandalara vesile olacak maddelere de yer verilmiÅŸtir.
• Sayın Abdullah GÃœL, iktidardaki siyasi partide geçmiÅŸi olan birisidir ve aynı siyasi amaçları paylaÅŸmaktadır. Pakette yer alan ana deÄŸiÅŸiklikler, Sayın GÃœL’ün CumhurbaÅŸkanı seçilmesinden önceki siyasi iradesini de yansıtmaktadır.
• Sayın GÃœL’ün ÅŸu anda da (doÄŸal olarak) iktidar partisiyle iletiÅŸim kanalları açıktır. Anayasa DeÄŸiÅŸiklik Paketine iliÅŸkin görüşlerini iletebilecek ve etkili sonuç alabilecek durumdadır.
• Anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸi ciddi bir faaliyettir ve kiÅŸisel vaatlere dayalı oy kullanılmaması gerekir. Sayın GÃœL böyle bir vaatte bulunsa dahi, herhangi bir mazeretle vaat gerçekleÅŸmeyebilir. Bu mazeret üretilebilir veya irade dışı vuku bulabilir. Amaçlanan asıl deÄŸiÅŸikliklerin iktidar partisi açısından stratejik önemi göz önünde bulundurulduÄŸunda, hassasiyet daha iyi anlaşılmalıdır.

Peki, bu durumda Anayasada gerçekten demokratik bir takım değişiklikler için uzlaşma zemini arayan ve belli bir partinin öznel stratejilerine hizmet etmeyecek açılımlara sırf değişiklik paketinin tamamı halkoyuna sunulduğu için hayır demek istemeyen kişi ve kurumlar ne yapmalıdır?

Türk Hukuk Enstitüsü aşağıdaki koşullarda bir uzlaşma zemini önermektedir:

Anayasa Değişiklikleri Teklifinin yürürlük ve halkoylamasına ilişkin maddeleri değiştirilerek, TBMM üye tamsayısının üçte ikisinden daha fazla oyla kabul edilen değişikliklerin halkoylamasına sunulması halinde, bu maddelerin diğer maddelerden ayrılarak ayrı bir paket halinde oylanacağı hükme bağlanmalıdır. Genel Kurulda önce bu madde görüşülüp TBMM üye tamsayısının üçte ikisinden daha fazla oyla kabul edildikten sonra diğer maddelerin görüşülmesine geçilmelidir.

Böylece Sayın Cumhurbaşkanı, Anayasamızın 175. maddesine göre halkoylamasına sunulması zorunlu olmayacak değişiklikleri halkoylamasına sunmayabilir veya herhangi bir nedenle sunulsa dahi diğer maddelerden ayrı oylanır.

Kamuoyuna saygı ile duyurulur.

TÜRK HUKUK ENSTİTÜSÜ

…